'Het water van Zaanstad' is een fietstocht door verschillende Zaanse polders en langs interessante waterobjecten. Heeft u de route nog niet gereden? Dan zou ik dat in de lente zeker eens doen! De tocht beslaat 33 km.
De fietsroute die twee jaar geleden is ontwikkeld gaat als volgt. U start bij het station Zaandam NS. Door de gewijzigde verkeerssituatie kunt u het beste direct oversteken richting gedempte gracht. U volgt het verkeer en gaat voorbij het Ankersmitplein rechtsaf via Rustenburg. Van hieruit rechtdoor aanhouden, tot u op de Hogendijk bent. Linksaf slaan. Voor het Zaantheater kunt u aan de Hogendijk het oudste stoomgemaal van de Zaanstreek zien liggen, ‘de Soeteboom’. Voorbij het Zaantheater rechtsaf, u komt dan op de Nicolaasstraat. Na 200 meter passeert u het sluizencomplex en ‘Het Zaangemaal’. U volgt de weg, richting Vermiljoenweg. De weg blijven volgen. Aan het einde van de Vermiljoenweg linksaf, u bent aangekomen op de Weer. Deze fiets u uit, aan het eind gaat u rechtsaf. U fiets een klein stukje op de Watering, ter hoogte van de snackbar kunt u de weg oversteken en via het fietspad onder de A8 door. Rij het talud af en ga bij de eerste afslag rechtsaf. Ga met de bocht naar rechts, onder het viaduct door. Na de brug gaat u rechtsaf. U rijdt in het recreatiegebied Jagersveld. Vanaf dit punt kunt u tot aan Krommenie de borden volgen van de ANWB route, aangeduid met LF7B. Nadat u in Krommenie de provinciale weg N246 bent overgestoken, gaat u linksaf via de industrieweg. Verderop slaat u de eerste linksaf het fietspad op. U steekt de provincialeweg N203/A8 over en volgt de weg over de brug. Na de brug de eerste linksaf slaan en langs de Nauernasche Vaart fietsen tot ‘De Watertoren’ van Assendelft. Hier bij het fietspad rechtsaf. De dijk volgen en met de bocht mee naar links. Bij de kruising met de Zaandammerweg linksaf en de Zaandammerweg blijven volgen. Bij de rotonde rechtdoor. Bij de T-splitsing linksaf de dijk op en de dijk blijven volgen. U komt onderweg langs gemaal ‘De David’ en gemaal ‘Pieter Engel’. De laatste bemaalt 2100 Ha van het oppervlaketewater van de polder Assendelft, dat op -2,30 NAP ligt. Hij loost op de Nauernasche Vaart. U fietst de dijk uit, voorbij de Aldi, en komt dan onderaan bij de T-splitsing met de Houtveldweg. Als het fietstunneltje is afgesloten kunt u het beste rechtsaf en dan meteen weer rechts het talud op. Parallel aan de Albert Heijnweg fiets u op het viaduct over het spoor. Onderaan weer linksaf en richting NS Station.
Omfietsen voor ‘ ’t Leven’ De fietsroute loopt helaas niet langs het oude gemaal aan de Lagedijk in Zaandijk. Dit gemaal is vernoemd naar de vroegere molen en heet gemaal ‘ ’t Leven’. Wat hier bijzonder is, is dat ook de kolenloods, de originele seinpaal, die van 1795 tot 1970 werd gebruikt, en de machinistenwoning nog intact zijn. Dit is zo zeldzaam, dat ze opgenomen is op de lijst van beschermde waterbouwkundige monumenten van de provincie Noord-Holland. Als u tijd heeft een stukje om te fietsen, is dat hiervoor zeker de moeite waard. Als u op de Diederik Sonoyweg fietst, zou u van de waterroute kunnen afwijken door het tijdelijke pontje te nemen. Aan de overkant gaat u rechtsaf over de Lagedijk richting Wormerveer. Op de grens met Wormerveer vindt u het gebouw met daarin het oude en het nieuwe gemaal.
Molen ‘Het Leven’ Op deze plaats stond ooit watermolen ‘Het Leven’. Deze molen, gebouwd in 1633, bemaalde toen het Westzijderveld. Hij werd echter tijdens een zware storm in 1904 ernstig beschadigd. Als het even kon koos het bestuur ervoor de molen op te knappen. Dit was goedkoper dan een modern gemaal te bouwen. Helaas brak bij de molen ‘Het Leven’ de bovenas en moest hij gesloopt worden. Er kwam een nieuw gemaal voor in de plaats, met een zuiggasmotor waarbij gebruik werd gemaakt van kolen. Het nadeel daarvan is dat hij regelmatig schoon moet worden gemaakt. De bemaling moet dan even stop worden gezet. In 1916 is het gemaal, na vele problemen rond de gasinstallatie, voorzien van een draaistroommotor die op elektriciteit werkt. De oorspronkelijke pomp met leren aandrijfriemen voor de zuiggasinstallatie is blijven staan. Sterker nog, de installatie is sinds 1916 nog gebruiksklaar aanwezig, naast de nieuwe installatie. In 1966 is er een gebouw bijgekomen. Gemaal ‘ ’t Leven 2’ . Beiden bemalen nu de polder Westzaan en lozen in de Zaan. Bent u uitgekeken, dan neemt u dezelfde weg terug om de fietsroute ‘Het water van Zaanstad’ te vervolgen.
Voor meer informatie en routebeschrijving ga naar: www.ontdekdezaanstreek.nu/nl, klik op ‘toerisme’ en dan op ‘fietsen’, zie fietsroute ‘Het water van Zaanstad’. Hier vindt u ook de uitgebreide fietsroute van 40 km. Zie ook: www.zaans-industrieel-erfgoed.nl en www.kijkopzaandijk.nl
